همان‌طور که افراد در زندگی روزمره بی‌نظمی‌ها را برطرف می‌کنند، زباله‌ها را از خانه بیرون می‌برند و درباره آنچه باید نگه دارند یا کنار بگذارند تصمیم می‌گیرند، درباره حفظ یا دور ریختن عکس‌ها نیز تصمیم‌گیری می‌کنند. از نگاه مادرم، تلاش برای دور ریختن عکس‌های «بد» نوعی کنش خانه‌داری بود؛ تلاشی برای خلوت‌ کردن بایگانی عکس‌های خانوادگی و در نتیجه، مرتب‌ کردن خانه‌ای که این بایگانی در آن نگهداری می‌شد. در واقع کنشی از جنس گزینش و سامان‌دهی بود؛ کنشی که پیوندی صمیمی، هرچند غیرمنتظره، میان بایگانی عکس خانوادگی، کار خانگی و حفظ حافظه خانوادگی را آشکار می‌ساخت. همان‌گونه که متصدی یک مجموعه، آثار را انتخاب، گردآوری، فهرست‌نویسی و نگهداری می‌کند و از این طریق به سامان‌دهی تاریخ‌هایی می‌پردازد که مجموعه بازنمایی می‌کند، اهمیت آن‌ها را در بافت‌های مختلف برجسته می‌سازد و حتی ممکن است آثاری را که دیگر کارکرد موردنظر را ندارند از مجموعه خارج کند. کنش مادر نیز، در صورت به نتیجه رسیدن، نه‌تنها حافظه خانوادگی را شکل می‌دهد، بلکه در بازتفسیر و بازسازی فعالانه آن نیز نقش خواهد داشت.

گیلیان رز، جغرافی‌دان فرهنگی، می‌نویسد: «برای آنکه یک تصویر، عکس خانوادگی محسوب شود، باید هم از نظر ظاهری شبیه عکس خانوادگی باشد و هم با آن همچون یک عکس خانوادگی رفتار شود.» تأکید او بر اهمیت مادیِ شیوه مواجهه با عکس‌های خانوادگی، چه در مقام تماشاگر و چه در مقام گزینش بایگانی است. با این‌ حال، اگر این دیدگاه را در کنار واقعیتی آشکار که برخی عکس‌ها دور ریخته می‌شوند قرار دهیم می‌توان به ابعاد تازه‌ای از این مسئله پی برد. مرور دسته‌ای از عکس‌های تازه چاپ‌ شده و تصمیم‌گیری درباره اینکه کدام‌یک باید نگهداری و کدام‌یک دور ریخته شوند، در سراسر قرن بیستم چنان رویه رایجی بود که هم در کتاب‌های راهنمای عکاسی آماتوری و هم در پژوهش‌های دانشگاهی درباره تاریخ عکاسی عامه‌پسند به آن اشاره شده است. نویسنده کتابی درباره شیوه تهیه ویدئوهای خانگی می‌نویسد: هنگامی که عکس فوری می‌گیرید، می‌توانید مجموعه‌ای از عکس‌های چاپ ‌شده یا اسلایدهای تازه آماده‌ شده را بررسی کنید و پیش از آنکه دیگران متوجه اشتباه‌هایتان شوند، عکس‌های نامطلوب را دور بریزید. دور ریختن عکس‌های خانوادگی گاهی راهی برای جلوگیری از زنده‌ شدن خاطرات ناخوشایند است؛ رویه‌ای که سابقه‌ای طولانی دارد. جولیا هیرش در۱۹۸۱ می‌گوید: «ما عکس‌هایی را که در آن‌ها فرزندانمان ما را درمانده کرده‌اند، همسرانمان موجب خشم ما شده‌اند یا والدینمان باعث شرمندگی‌مان بوده‌اند، نگه نمی‌داریم.» اجتناب از نگهداری عکس‌هایی که با احساسات ناخوشایند پیوند دارند، به این معناست که بایگانی عکس های خانوادگی بیش از هر زمان دیگری در معرض خطر دور ریخته‌ شدن قرار می‌گیرد؛ به‌ویژه هنگام مرگ. در چنین شرایطی، بازماندگان، هم به‌ دلیل پیامدهای مادی نگهداری از عکس‌ها و هم به‌ سبب اهمیت یادمانی آن‌ها، ناگزیرند تصمیم بگیرند چه چیزهایی را ارزشمند و شایسته حفظ می‌دانند، چه چیزهایی را باید کنار بگذارند و چه مواردی را می‌توانند موقتاً از دیدرس خارج کنند تا در فرصتی دیگر درباره آن‌ها تصمیم بگیرند. انتقال عکس‌های خانوادگی پس از مرگ، خواه به تصمیمی سنجیده و مبتنی بر تأملی طولانی منجر شود، خواه به انتخابی شتاب‌زده و ناشی از خستگی بینجامد، چرخه‌ای بالقوه از «نگهداری، بازتصور و دورریزی» را آغاز می‌کند؛ چرخه‌ای که آسیب‌پذیری مجموعه‌ عکس‌های خانوادگی و امکان‌های پیش روی آن‌ها را افزایش می‌دهد. البته آسیب‌پذیری، ویژگی بنیادین تمامی مجموعه‌های آرشیوی است؛ حتی بایگانی خانوادگی‌ای که به‌صورت حرفه‌ای در نهادهای آرشیوی نگهداری می‌شوند.

 ژاک دریدا می‌نویسد: «ما چیزی را آرشیو می‌کنیم تا در برابر ویرانیِ اجتناب‌ناپذیری از آن محافظت کنیم که از همان ابتدا، انگیزه اصلی ما برای آرشیوکردن بوده است.» در مجموعه عکس‌های خانوادگی، میل به حفظ حافظه خانواده، هم‌زمان از گریزناپذیری فراموشی سرچشمه می‌گیرد و در برابر آن قرار می‌گیرد. دورریزی ممکن است در نگاه نخست نقطه مقابل حفظ و نگهداری آرشیوی به نظر برسد؛ اما کنش مادر در دور ریختن عکس‌ها، در واقع، ناتمامی بنیادین و گریزناپذیر همه بایگانی خانوادگی را به‌خوبی آشکار می‌کند. این کنش هم عامل شکل‌گیری غیاب در بایگانی است و هم مجرای تحقق آن؛ غیابی که هم مجموعه اصلی‌ای را دربرمی‌گیرد که عکس‌ها از آن جدا شده‌اند و هم مجموعه‌ای از تصاویر را نیز شامل می‌شود که در جریان همین فرایند، به زباله تبدیل شده‌اند. بااین‌حال، ویژگی اساسی عکس‌هایی که دور ریختنی تلقی می‌شوند، دقیقاً در همین دور ریخته‌ شدن آن‌ها نهفته است؛ چراکه پس از نابودی، دیگر وجود ندارند تا بتوان آن‌ها را موضوع مطالعه و بررسی قرار داد. در این مقاله، کنش مادر در دور ریختن عکس‌های خانوادگی به ‌مثابه شکلی از گزینش و سامان‌دهی آماتوری بررسی می‌شود و برای توصیف آن از اصطلاح «خانه‌داری حافظه» استفاده می‌کند؛ هدف از این نام‌گذاری، ارتقای این فعالیت‌ها از سطح مسئولیتی روزمره، عمدتاً ناگفته و نادیده‌ گرفته ‌شده، به چارچوبی انتقادی برای مطالعه تاریخ عکاسی است. اگر دور ریختن عکس‌ها از بایگانی، غیاب‌هایی را در مجموعه عکس‌های خانواده پدید می‌آورد؛ از سوی دیگر، غیاب‌های موجود در حافظه خانوادگی نیز می‌توانند برخی عکس‌ها را به تصاویری دور ریختنی تبدیل کنند.

کنش‌های مربوط به خانه‌داری حافظه، با آشکار کردن آسیب‌پذیری بنیادین بایگانی عکس خانوادگی، روایتی تازه از رابطه میان عکاسی آماتوری و حافظه خانوادگی ارائه می‌دهند؛ روایتی که امکان فراموشی و بی‌فایده تلقی‌ شدن تصاویر در گذر زمان را از همان ابتدا در خود جای داده است. همان‌طور که کار روزمره خانه‌داری هیچ‌گاه به پایان نمی‌رسد، آرشیو عکس خانوادگی نیز همواره در معرض شکل‌گیری غیاب‌هایی قریب‌الوقوع قرار دارد. هر وعده غذایی که پخته می‌شود، هر سطحی که جارو می‌شود و هر لباسی که شسته می‌شود، وظیفه‌ای تازه به دنبال دارد؛ خانه‌داری حافظه نیز مسئولیتی مستمر و پایان‌ناپذیر است. در ادامه (شکل ۲) مشاهده می‌شود که درون یک کیسه سفید خرید از فروشگاه زنجیره‌ای مواد غذایی تعداد ۱۷۱ عکس فوری به‌ شکلی نامرتب و فشرده جای گرفته‌اند. بخش عمده این مجموعه، شامل ۱۰۷ عکس فوری سیاه‌ و سفید، به دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ تعلق دارد و۵۷ عکس رنگی متعلق به دهه ۱۹۷۰ و باقی‌مانده مجموعه را انواع دیگری از اشیای متفرقه تشکیل می‌دهد.

این عکس‌ها زمانی متعلق به مادربزرگ پدری‌ نویسنده، اورکا براون، بودند و پس از درگذشت او به فرزندان رسیدند. بیشتر این تصاویر را اورکا گرفته است و از ابتدا تا انتها می‌توان آن‌ها را نمونه‌هایی از عکاسی آماتوری دانست: عکس‌های فوری گرفته‌ شده با دوربین‌ها و سپس چاپ‌ شده در لابراتوارهای تجاری عکاسی که در نهایت برای نگهداری درون جعبه‌ای کفش قرار گرفته بودند. همانند بسیاری از موارد انتقال بین ‌نسلی عکس‌های خانوادگی، در برخی از این تصاویر چهره‌هایی قابل شناسایی هستند، اما هویت بعضی دیگر از افراد، حتی در مواردی که نامشان در پشت عکس نوشته شده است، همچنان ناشناخته باقی مانده است. از نظر فنی، بسیاری از عکس‌های این مجموعه هیچ ایراد مشخصی ندارند. شمار قابل توجهی از آن‌ها وضوح بصری مناسبی دارند و حتی از ترکیب‌بندی قابل قبولی برخوردارند. از نظر وضعیت فیزیکی نیز می‌توان آن‌ها را در شرایط بسیار خوبی ارزیابی کرد؛ هرچند این وضعیت ممکن است نشان‌دهنده آن باشد که تصاویر در طول زمان کمتر در معرض مشاهده و استفاده قرار گرفته‌اند. بسیاری از ترکیب‌بندی‌های بدیع و پیش‌بینی ‌نشده‌ای که در اثر خطاهای تصادفی پدید می‌آیند، را می‌توان «تصادف‌های خوشایند» نامید. در واقع، بسیاری از عکاسان هنرهای زیبا از ظرفیت‌های صوری پیش‌بینی‌ناپذیر، صمیمیت و بی‌واسطگی عکاسی آماتوری الهام گرفته‌اند. بااین‌همه، از آنجا که در عکاسی خانوادگی معمولاً وضوح و خوانایی تصویر بر تجربه‌گری‌های صوری اولویت دارد، جلوه‌های بصری غیرمنتظره و چشمگیر این عکس‌های تصادفی، مسئله‌ای خاص را در فرایند گزینش تصاویر آماتوری پدید می‌آورند. از آنجا که بایگانی عکس خانوادگی ظاهراً هم خود تصاویر و هم خاطراتی را دربرمی‌گیرند که این تصاویر به آن‌ها ارجاع می‌دهند، دور ریختن عکس‌ها می‌تواند مانع انتقال طیف متنوعی از روایت‌های خانوادگی شود.

این عکس‌ها زمانی متعلق به مادربزرگ پدری‌ نویسنده، اورکا براون، بودند و پس از درگذشت او به فرزندان رسیدند. بیشتر این تصاویر را اورکا گرفته است و از ابتدا تا انتها می‌توان آن‌ها را نمونه‌هایی از عکاسی آماتوری دانست: عکس‌های فوری گرفته‌ شده با دوربین‌ها و سپس چاپ‌ شده در لابراتوارهای تجاری عکاسی که در نهایت برای نگهداری درون جعبه‌ای کفش قرار گرفته بودند. همانند بسیاری از موارد انتقال بین ‌نسلی عکس‌های خانوادگی، در برخی از این تصاویر چهره‌هایی قابل شناسایی هستند، اما هویت بعضی دیگر از افراد، حتی در مواردی که نامشان در پشت عکس نوشته شده است، همچنان ناشناخته باقی مانده است. از نظر فنی، بسیاری از عکس‌های این مجموعه هیچ ایراد مشخصی ندارند. شمار قابل توجهی از آن‌ها وضوح بصری مناسبی دارند و حتی از ترکیب‌بندی قابل قبولی برخوردارند. از نظر وضعیت فیزیکی نیز می‌توان آن‌ها را در شرایط بسیار خوبی ارزیابی کرد؛ هرچند این وضعیت ممکن است نشان‌دهنده آن باشد که تصاویر در طول زمان کمتر در معرض مشاهده و استفاده قرار گرفته‌اند. بسیاری از ترکیب‌بندی‌های بدیع و پیش‌بینی ‌نشده‌ای که در اثر خطاهای تصادفی پدید می‌آیند، را می‌توان «تصادف‌های خوشایند» نامید. در واقع، بسیاری از عکاسان هنرهای زیبا از ظرفیت‌های صوری پیش‌بینی‌ناپذیر، صمیمیت و بی‌واسطگی عکاسی آماتوری الهام گرفته‌اند. بااین‌همه، از آنجا که در عکاسی خانوادگی معمولاً وضوح و خوانایی تصویر بر تجربه‌گری‌های صوری اولویت دارد، جلوه‌های بصری غیرمنتظره و چشمگیر این عکس‌های تصادفی، مسئله‌ای خاص را در فرایند گزینش تصاویر آماتوری پدید می‌آورند. از آنجا که بایگانی عکس خانوادگی ظاهراً هم خود تصاویر و هم خاطراتی را دربرمی‌گیرند که این تصاویر به آن‌ها ارجاع می‌دهند، دور ریختن عکس‌ها می‌تواند مانع انتقال طیف متنوعی از روایت‌های خانوادگی شود.